ازدواج موقت و حقوق زن در برابر آن

شاید بارها شنیده باشید ازدواج موقت شامل بسیاری از حقوقی که در ازدواج دائم لحاظ می شود، نمی شود و دارای محدودیت ها و قوانین حقوقی خاص به خود می باشد.

در این مقاله سعی داریم حقوق زن در برابر ازدواج موقت و مواردی که در قانون و مسائل حقوقی بدان اشاره شده است را بیان داریم:

 

پیرامون ازدواج موقت بررسی های بسیاری انجام شده و نظرات گوناگونی مطرح شده است، در این میان به نظر می رسد آن چه بیشتر در ازدواج دائم مورد نظر اسلام می باشد تشکیل خانواده و ایجاد نسل و تربیت فرزندان برومند و صالح می باشد و اما آنچه از مجموع اخبار اسلامی راجع به ازدواج موقت  استفاده می شود این است که بیشتر منظور از این نوع ازدواج ارضای صحیح غریزۀ جنسی است. و تولید نسل هدف اصلی آن نیست؛ و لذا این نوع زناشویی را به نام متعه خوانده اند. در قرآن مجید نیز از این نوع ازدواج به عنوان استمتاع نام برده شده است.

 

ازدواج در اسلام و در مذهب جعفری به دو دسته ی دائمی و موقت (منقطع) تقسیم می شود. در ماده ۱۰۷۵ قانون مدنی ازدواج موقت به رسمیت شناخته شده اما قانونگذار ثبت رسمی ازدواج موقت را الزامی ندانسته است مگر در سه مورد:

١- باردار شدن

٢- توافق زوجین

٣- شرط ضمن عقد

 

مهر:

در ازدواج موقت چنانچه مهریه تعیین نشود، عقد باطل است. بنابراین مهر جزء لاینفک عقد موقت می باشد و زن به محض انعقاد عقد، مالک مهر می شود. قانون مدنی نیز در موارد ۱۰۹۵ تا ۱۰۹۸ ترتیبات محقق شدن مهریه در ازدواج موقت را برقرار کرده است.

اتفاقاتی مانند: فوت زن در زمان ازدواج، عدم‌نزدیکی شوهر با زن، اتمام مدت عقد یا بخشیدن زمان عقد از طرف شوهر مهر را ساقط نمی‌کند.

 

ارث:

طبق ماده ٩۴٠ قانون مدنی، «زوجین که زوجیت آنها دائمی بوده و ممنوع از ارث نباشند از یکدیگر ارث می‌برند.»

این ماده از آن سخن می گوید که در عقد موقت میان زن و شوهر توارث برقرار نیست، مگر آن‌که زن ارث بردن را ضمن عقد شرط کند، در این صورت از شوهر موقت خود نیز ارث می برد.

 

نفقه:

در نکاح موقت شوهر الزامی به دادن نفقه ندارد، مگر این‌ که این موضوع شرط شده باشد یا عقد بر مبنای آن جاری شده باشد.

به موجب این ماده اگر در هنگام عقد موقت نفقه شرط شود و یا عقد بر مبناى پرداخت نفقه جاری شود، در این‌صورت زن حق نفقه را در نکاح موقت خواهد داشت. در عقد موقت تمکین زوجه شرط دریافت نفقه خواهد بود و چنانچه زوجه از زوج تمکین نکند، مستحق نفقه نمی باشد.

بنابراین چنانچه زوجه موقت حق دریافت نفقه داشته باشد می تواند در صورت استنکاف شوهر از پرداخت نفقه به محکمه رجوع کند.

 

تعیین محل زندگی:

در ازدواج موقت ملاک، توافق بین زن و شوهر است و اگر توافقی نداشته باشند، زن اجباری به ماندن در محل معین‌شده توسط شوهر ندارد.

 

فرزند حاصل از ازدواج موقت:

بین فرزند حاصل از ازدواج موقت و دائم تفاوتی نداشته و از تمامی حقوق منجمله ارث و نفقه برخوردار می باشد و نفقه فرزند بر پدر واجب است. در ماده ۱۱۵۸ قانون مدنی بیان شده «طفل متولد در زمان زوجیت ملحق به شوهر است، مشروط بر این‌ که از تاریخ نزدیکی تا زمان تولد کمتر از ۶ ماه و بیشتر از ١٠ماه نگذشته باشد.» همچنین براساس ماده ۱۱۶۸ قانون مدنی حضانت و نگهداری از فرزندان حق و تکلیف والدین معرفی شده و از آن‌ جایی که پدر سرپرست خانواده محسوب می‌شود، هزینه‌های نگهداری از فرزندان نیز برعهده وی گذارده شده است.

 

ملزم نبودن زوجه به تمکین:

زن در ازدواج موقت الزامی به تمکین ندارد. زن علاوه بر آن که حق دارد مورد ازدواج موقت را برای خود انتخاب کند، می تواند میزان رابطه و مراودات بین خود و مرد را نیز تعیین کند.

اگر زن شرط کند که رابطه ای به صورت محدود و بدون مباشرت یا حتی بدون لذت داشته باشد در صورت پذیرفتن مرد، عقد موقت صحیح است.

 

منع کار در ازدواج موقت:

شوهر می تواند زن خود را از حرفه یا صنعتی که منافی مصالح خانوادگی یا حیثیات خود یا زن باشد، منع کند. متعاقباً زن هم می تواند شوهر خود را از شغلی که مخالف با مصالح خانواده باشد منع کند، البته مشروط به اینکه موجب لطمه به معاش خانواده نگردد. در این میان نیز فرقی میان نکاح دائم یا موقت وجود نخواهد داشت.

 

بذل مدت:

بذل مدت در ازدواج موقت به چند صورت میسر شده:

۱-انقضای مدت تعیین شده ازدواج موقت.

۲-اراده ی مرد مبنی بر پایان عقد موقت.

مورد سومی هم می توان مقرر کرد و آن زمانی است که

۳-طرفین توافقی در شروط ضمن عقد دال بر وکالت زن مبنی بر داشتن حق بذل مدت عقد را داشته باشد. (با این وکالت در هر زمان که صلاح بداند، می تواند ازدواج موقت را خاتمه بخشد. )

لازم به ذکر است در صورتی که عدم حسن معاشرت مرد در حق زوجه موقت موجب عسر و حرج زوجه موقت گردد، وی می تواند از دادگاه تقاضای بذل مدت را نماید.

زن در ازدواج موقت بعد از خاتمه عقد چنانچه مباشرت نکرده باشد، عده نداشته و می تواند بعد از انحلال عقد موقت، ازدواج کند. ولی اگر مباشرت صورت گرفته باشد، باید به مدت دو بار قاعدگی عده نگه دارد و اگر عادت نمی شود، باید به مدت چهل و پنج روز ازدواج مجدد خودداری کند.

نکته ی پایان آنکه زن در ازدواج موقت تحت ولایت شوهر نبوده و می تواند بدون اجازه او از خانه بیرون برود، اما در عین حال باید حقوق شوهر را رعایت کند.

امیدواریم این مقاله در جلوگیری از ازدواج های موقت نامناسب زوجین و آگاهی رساندن به افراد جامعه به خصوص جوانان در ارتباط با ازدواج موقت و  ازدواج به هنگام و شرایط و نحوه ازدواج موقت و راه های موارد ناخواسته در ارتباط با این موارد موثر قرار گیرد.

 

موسسه حقوقی و داوری حق پویان مهر جهان ارائه دهنده مشاوره رایگان حقوقی و داوری در سراسر کشور، دارای دفتر رسمی در تهران
برای کسب اطلاعات تکمیلی حقوقی با ما در تماس باشید.
🏢 شماره تماس های دفتر تهران:
☎️۰۲۱۴۴۸۰۱۰۷۸
☏۰۲۱۴۴۸۱۰۰۱۴